Recreatie
Grote schommelingen in het aantal overnachtingen vanaf 2019
De coronamaatregelen in de jaren 2020 en 2021 hebben een grote impact gehad op het verblijf van gasten in accommodaties in Nederland. Om deze impact in kaart te brengen is 2019 als referentiejaar gekozen om te zien hoe de jaren erna zich tot 2019 verhouden. De schommelingen in het aantal overnachtingen toont een verschillend beeld voor binnenlandse gasten tegenover buitenlandse, voor hotels tegenover recreatieterreinen en tussen de provincies.
Vergeleken met 2019 is het totale aantal overnachtingen flink gedaald in 2020 (-38%) en 2021 (-18%). In 2022 en 2023 komt het aantal overnachtingen weer boven het referentiejaar uit. De duur en intensiteit van de daling is anders voor gasten uit het binnenland dan uit het buitenland (zie grafiek). Gasten uit het binnenland overnachten alleen in 2020 minder, terwijl gasten uit het buitenland tot en met 2022 minder overnachten dan in het referentiejaar. Ook is de daling minder groot voor gasten uit het binnenland dan uit het buitenland.
Gasten uit het binnenland vertonen voor de verschillende accommodatietypes andere schommelingen in het aantal overnachtingen. Voor hotels is er een vermindering in overnachtingen in 2020 en 2021 en daarna komt dit aantal weer boven het referentiejaar uit. Recreatieterreinen tonen een positiever beeld. Bij kamperen is er geen daling, maar groei in 2020 en in 2021 is er zelfs sprake van een piek. Huisjes op recreatieterreinen tonen een kleine krimp in overnachtingen voor 2020 en ervaren in 2021 ook een piek aan overnachtingen.
De provincie Utrecht ervaart grotendeels dezelfde schommelingen als Nederland. Er is wel meer groei dan gemiddeld. In 2023 is in de provincie Utrecht het totale aantal overnachtingen vergeleken met 2019 procentueel meer gegroeid (+33%) dan in bijna alle andere provincies (variërend van +4% voor Groningen tot +26% voor Zuid-Holland) en alleen Flevoland kent een grotere toename (+41%). Deze groei is vooral groot voor recreatieterreinen binnen de provincie Utrecht (+47%) en dit is de grootste groei binnen alle provincies (variërend van +2% voor Groningen tot +38% voor Flevoland).
De provincie Utrecht kent een grote groei in overnachtingen van 2019 tot en met 2023, maar het aandeel aan overnachtingen binnen Nederland blijft klein. In 2023 is het aantal overnachtingen in de provincie Utrecht 3,1% van het totaal in Nederland. Alleen de provincies Groningen (1,3%) en Flevoland (2,2%) tellen minder overnachtingen, terwijl de drie provincies met het meeste aantal overnachtingen bijna de helft voor hun rekening neemt: Noord-Holland (26,9%), Zuid-Holland (11,1%) en Gelderland (10,3%).
Bron: CBS
Toekomstige ontwikkelingen
Belangrijke recreatie-opgaven voor provincie Utrecht
Volgens de Gezondheidsraad (2017) heeft Nederland als geheel op zich ruim voldoende mogelijkheden om in de natuur te fietsen of te wandelen, maar bevinden die mogelijkheden zich lang niet allemaal op de plaatsen waar de behoefte het grootst is. In de periode 1990-2013 is de verhouding tussen vraag en aanbod steeds ongunstiger geworden. Voor de provincie Utrecht geldt dat het probleem rondom recreatie zowel kwantitatief van aard is (er is een tekort) als kwalitatief (het aanbod sluit onvoldoende aan op de vraag). Zo wordt er een sterke groei in bevolking verwacht wat niet alleen voor een grotere vraag zorgt maar ook voor betere verbindingen en een gevarieerder gebruik. Dit stelt, in ieder geval een deel van de Utrechtse regio, voor belangrijke recreatie-opgaven.
Bron: Provincie Utrecht (2020); De aantrekkelijke regio. Visie recreatie en toerisme 2020, Provincie Utrecht (2019); Utrecht buiten.
Toekomsttrends bevolkingsgroei en vergrijzing
Volgens de provincie Utrecht (2020) is de verhouding tussen vraag en aanbod van recreatiemogelijkheden ongunstiger geworden doordat de stedelijke bevolking sterker toeneemt en deze minder groene recreatiemogelijkheden hebben dan de bevolking die buiten de stad woont. De tweede belangrijke oorzaak is volgens de provincie Utrecht de vergrijzing van de bevolking. Daardoor krijgen mensen meer tijd voor recreatie in het algemeen én in de natuur. De prognoses wijzen volgens de Gezondheidsraad op een toename van vergrijzing en verstedelijking waardoor de ongunstige trend in de groene recreatie zich zal voortzetten.
Bron: Provincie Utrecht (2020); De aantrekkelijke regio. Visie recreatie en toerisme 2020
Visie en opgaven recreatie en toerisme provincie Utrecht (2020)
In 2020 publiceert de provincie Utrecht een op onderzoek gebaseerd visiedocument waarin zij haar opgaven op het gebied van recreatie en toerisme scherp stelt. Samen met onder andere recreatieschappen, erfgoed- en natuurbeheerders, gemeenten, waterschappen en gebiedscommissies wil de provincie aan de slag met navolgende opgaven:
- Het versterken en bewaken van recreatief hoofdnetwerk (o.a. creëren van een toegankelijk, beleefbaar en samenhangend aanbod van attracties op onder meer het gebied van erfgoed, versterking gebruik en beleving erfgoedlocaties (waaronder congres- en vergadermarkt).
- Recreatiedruk accommoderen (creëren van voldoende ruimte dicht bij huis en werk voor iedereen om te recreëren en te zwemmen, aantrekkelijke gebieden dicht bij de stad, gedifferentieerd aanbod aan horeca en attracties).
- Vernieuwing in de natuur (vitale verblijfs- en dagrecreatie, vitale ecologische hoofdstructuur)
- Open landschap beter beleven (zoals rivieren, polders en wateren. Kunnen wandelen, fietsen, varen langs aantrekkelijke routes, meer mogelijkheden voor (agrarische) ondernemers).
Bron: Provincie Utrecht (2020) De aantrekkelijke regio. Visie recreatie en toerisme 2020.
Databank
In de databank vindt u ondere andere de indicatoren:
- Aantal hotelovernachtingen
- Dagtochten recreatie
- Dagtochten openlucht recreatie
- Dagrecreatief terrein
Meer weten?
www.recreatiemiddennederland.nl