Recreatie

U bent hier

Recreatie

Groen maakt recreatie dichtbij mogelijk

Maatschappelijke opgave

Hoe kunnen we zo goed mogelijk inspelen op de toenemende kwantitatieve en kwalitatieve behoefte aan recreatiemogelijkheden?

Volgens de Gezondheidsraad (2017) heeft Nederland als geheel op zich ruim voldoende mogelijkheden om in de natuur te fietsen of te wandelen, maar bevinden die mogelijkheden zich lang niet allemaal op de plaatsen waar de vraag en behoefte het grootst zijn. In de periode 1990-2013 is de verhouding tussen vraag en aanbod steeds ongunstiger geworden. Voor de provincie Utrecht geldt dat het probleem rondom recreatie zowel kwantitatief van aard is (er is een tekort) als kwalitatief (het aanbod sluit onvoldoende aan op de vraag). Dit stelt, in ieder geval een deel van de Utrechtse regio, voor belangrijke recreatie-opgaven. (PU, Utrecht Buiten, 2017)

 

Wat weten we over groen in relatie tot recreatie?

Provincie Utrecht heeft relatief weinig open natuurlijk terrein per inwoner

Uit CBS-cijfers blijkt dat de verhouding open natuurlijk terrein (zowel ‘nat’ als ‘droog’) per inwoner in de provincie Utrecht uitkomt op 0,016. Gemiddeld in Nederland is deze verhouding 0,039 ha/inw. De provincies Drenthe (0,092), Friesland (0,059) en Flevoland (0, 057) scoren het gunstigst. De provincies Noord Holland (0,011) en Zuid Holland (0,06) scoren ongunstiger dan Utrecht.

Recreëeren gebeurt voor de helft binnen gemeentegrenzen

Uit landelijke cijfers blijkt dat van alle uithuizige vrijetijdsactiviteiten de helft in de eigen gemeente wordt ondernomen en bijna de helft (49%) elders in Nederland. Het overige deel vindt in het buitenland plaats. De meeste buitenrecreatie vindt plaats in de vorm van wandelen, 63% van de Nederlanders doet dit jaarlijks. Van deze groep gaat ruim een derde één of meerdere keren per week op pad. Fietsen komt met een participatiegraad van 49% op de tweede plaats. (NBTC.NIPO, 2015)

Deskundigen onderscheiden zeven verschillende typen recreanten

Recreëren is niet voor iedereen hetzelfde en waar de één blij is met een nabijgelegen bos, heeft de ander liever een attractiepark. Er is een systematiek ontwikkeld waarin zeven soorten recreanten worden beschreven, ieder met een eigen kleur (zie afbeelding).

Typologie van 7 soorten dagrecreanten (Bron: BSR® Model)

 

  • Uitbundig geel: Samen actief bezig zijn, uitgaan en genieten (44% startende families, 39% middelbaar opgeleid)

  • Gezellig lime: Even lekker weg met elkaar (68% gezinnen met oudere kinderen en oudere 1-2 persoonshuishoudens, 60% laag opgeleid)

  • Rustig groen: Even rust nemen in eigen omgeving (40% is 55 jaar of ouder, 49% lager opgeleid)

  • Ingetogen aqua: Brede interesse, ruimdenkend, engagement (55% oudere 1-2 persoonshuishoudens, 58% heeft een middelbare of hogere opleiding)

  • Stijlvol en luxe blauw: Luxe, stijlvol ontspannen, sport en social network (52% jonge huishoudens, 64% heeft middelbare of hogere opleiding)

  • Ondernemend paars: Cultuur, historie, verrassing en inspiratie (47% is tussen 35-54 jaar, 55% heeft hogere opleiding).

  • Creatief en inspirerend rood: Creatieve, uitdagende en inspirerende ervaringen (42% is tussen 18-34 jaar, 34% heeft hogere opleiding).

 

  • In 2011 is door de Provincie Utrecht een toedeling naar leefstijlprofielen in kaart gebracht. Dit levert de volgende typeringen op:

    • Stad Utrecht: Ondernemend Paars,

    • Regio Utrechtse Heuvelrug / Kromme Rijngebied: Ingetogen en rustig Aqua en Groen

    • Stad Amersfoort e.o.: Gezellig Lime

    • Groene Hart en Vechtstreek: Uitbundig Geel en Stijlvol Luxe Blauw

 

(Provincie Utrecht (2011), Regionale leefstijlatlas dagrecreatie).

 

Deze variëren van ‘uitbundig geel’ tot ‘creatief en inspirerend rood’. De indeling naar typen recreanten geeft richting aan datgene waar overheden beleidsmatig op kunnen koersen. Voor de provincie Utrecht geldt dat er sprake is van een oververtegenwoordiging van recreanten met een ‘rode’, ‘paarse’ en ‘aqua’ leefstijl. Recreanten uit de rode belevingswereld zijn relatief jong en net aan het werk, waardoor het inkomen vaak wat lager ligt. De ‘ondernemende paarse recreant’ heeft in het algemeen een hoger inkomen, evenals de ‘ingetogen aqua recreant’. (Provincie Utrecht, 2011)

In 2011 is door de Provincie Utrecht een toedeling naar leefstijl- profielen in kaart gebracht. Dit levert de volgende typeringen op:

  • Stad Utrecht: Ondernemend Paars

  • Regio Utrechtse Heuvelrug en Kromme Rijngebied: Ingetogen Aqua en Rustig Groen

  • Stad Amersfoort e.o.: Gezellig Lime

  • Groene Hart en Vechtstreek: Uitbundig Geel en Stijlvol Luxe Blauw

Toekomsttrends bevolkingsgroei en vergrijzing

Volgens de Gezondheidsraad (2017) is de verhouding tussen vraag en aanbod van recreatiemogelijkheden ongunstiger geworden doordat de stedelijke bevolking sterker toeneemt en deze minder groene recreatiemogelijkheden tot haar beschikking heeft dan de bevolking die buiten de stad woont. De tweede belangrijke oorzaak is volgens de Gezondheidsraad de vergrijzing van de bevolking. Daardoor krijgen mensen meer tijd voor recreatie in het algemeen én in de natuur. De prognoses wijzen volgens de Gezondheidsraad op een toename van vergrijzing en verstedelijking waardoor de ongunstige trend in de groene recreatie zich zal voortzetten.

 

Tekort recreatiegebied omgeving stad Utrecht

Met het oog op de groeiende bevolking schat de Provincie Utrecht het tekort aan wandelpaden op 149 kilometer, aan fietspaden op 47 kilometer en aan recreatiegebied op 550 hectare. Dit geldt specifiek voor het gebied rondom de stad Utrecht. (PU, Utrecht Buiten, 2017)

 

Grote verschillen Utrechtse gemeenten wat betreft hoeveelheid recreatiegebied per inwoner

Als we kijken naar de hoeveelheid ‘dagrecreatief terrein’ per inwoner dan zien we dat Rhenen (0,22 ha/inw), De Ronde Venen (0,18 ha/inw) en Woudenberg (0,14 ha/inw) relatief gunstig scoren. Bunnik, Bunschoten, IJsselstein, Leusden, Montfoort, Renswoude, Soest, Veenendaal en Zeist komen afgerond uit op 0 hectare dagrecreatief terrein per inwoner. Waar het gaat om oppervlakte bos per inwoner, scoren Utrechtse Heuvelrug (11,8 ha/inw), Woudenberg (7,1 ha/inw) en Rhenen (6,6 ha/inw) gunstig. Ongunstig scoren Bunschoten, Oudewater en Veenendaal met afgerond 0 hectare bos per inwoner. (CBS, 2012)

 

Drukstbezochte gebieden van de Utrechtse recreatieschappen

De drukstbezochte gebieden van de Utrechtse recreatieschappen waren in 2014-2015 de Vinkeveense en Loosdrechtse plassen die toen op jaarbasis tussen de 500.000 en 600.000 bezoekers trokken, waarbij gold dat ruim driekwart van de bezoekers van buiten de provincie Utrecht kwam. Ook de bossen op de Utrechtse Heuvelrug trokken in deze periode grote groepen bezoekers. Het Henschotermeer en de Maarsseveense plassen waren op dat moment de drukstbezochte zwemplassen met 300.000 - 400.000 bezoekers op jaarbasis. Recreatieterreinen met een relatief grote publieksherkomst van buiten de provincie Utrecht zijn Kwintelooijen (36%), Oortjespad (28%) en Henschotermeer (21%).

Bron: PU, 2016

 

 

Welke groenopgaven kunnen we benoemen?

Samenwerking gemeenten voor passend totaal- aanbod recreatie

Recreëren is een breed begrip. Een belangrijk deel van de recreatie vindt buiten de eigen gemeentegrenzen plaats. Intergemeentelijke samenwerking stimuleert dat er goede verbindingen gerealiseerd worden voor het recreëren over en weer. Actuele voorbeelden van intergemeentelijke ontwikkeling van recreatiegebieden zijn de plannen rondom de Nieuwe Hollandse Waterlinie (‘Pact van Ruigenhoek’), Hollandse IJssel, Groene Hart en Ringpark Utrecht.

Vergroten van de bereikbaarheid en opvang- capaciteit van bestaande recreatiegebieden

De bereikbaarheid en opvangcapaciteit van bestaande recreatieve voorzieningen zouden kunnen worden versterkt waardoor inwoners kunnen beschikken over een groter en diverser aanbod. Wat betreft de bereikbaarheid gaat het hierbij niet alleen om de aanleg van nieuwe toegangswegen, maar ook om verbetering van bijvoorbeeld de bewegwijzering.

Bewaken van de verkeersveiligheid van en naar recreatiegebieden

Steeds meer (soorten) fietsers maken gebruik van fietspaden. Dit legt druk op de verkeersveiligheid. Ook de toenemende aanwezigheid van scootmobiels in de openbare ruimte vraagt om zorgvuldig gebruik van de fietspaden.

Bewaken van diversiteit in het recreatie aanbod

Op basis van de verschillende typen recreanten zoals hier gepresenteerd is de vraag of alle soorten recreatie voldoende aanwezig of bereikbaar zijn voor inwoners van de provincie Utrecht.

U bent hier