Natuur

U bent hier

Natuur

Verschillen in bodem- en waterkapitaal per gemeente

Universitair kenniscentrum Telos heeft in 2017 voor alle gemeenten in Nederland in kaart gebracht over welk ecologisch (en sociaal cultureel en economisch) kapitaal zij beschikken. Het ecologische kapitaal is opgebouwd uit (relatieve) kapitaalscores op het gebied van bodem1, water2, afval en grondstoffen, energie, natuur en landschap3, hinder en calamiteiten en lucht. Hoge totaalscoorders op het gebied van ecologisch kapitaal zijn Wijk bij Duurstede (59,4), Houten (58,8) en Baarn (58,4). Lage scoorders zijn De Ronde Venen (48,1), Stichtse Vecht (50,0) en Woerden (50,6)4 Vanuit de provincie Utrecht wordt gekeken hoe er samen met partijen gebiedsgericht gewerkt kan worden aan de goede balans tussen benutten en beschermen van bodem en ondergrond in relatie tot bovengrondse ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven.

Percentage bos per gemeente (2015)

Percentage open droog natuurlijk terrein per gemeente (2015)

Percentage open nat natuurlijk terrein per gemeente (2015)

Provincie Utrecht: ambitie binnen tien jaar 1.506 hectare nieuwe natuur te realiseren

Nabijheid van groene en relatief rustige (recreatie)gebieden worden door velen van belang geacht voor de gezondheid. Voldoende aanbod van gevarieerde natuur, recreatieve en culturele voorzieningen heeft een direct effect op de geestelijke en lichamelijke gezondheid van mensen en zorgt voor ontspanning. Het is één van de ambities van de provincie Utrecht om nieuwe natuur te blijven ontwikkelen. In 2017 is in de provincie Utrecht 199 hectare nieuwe natuur gerealiseerd. Het is de ambitie van de provincie om 1.506 hectare nieuwe natuur gerealiseerd te hebben in 2027. In vergelijking met andere provincies hebben alleen Groningen en Zeeland minder natuur dan Utrecht. 

Relatief veel bebouwd én open natuurlijk terrein in Utrecht

De provincie Utrecht is met Zuid Holland de provincie met relatief het meeste bebouwd terrein: 16%. Dit is terrein voor wonen, detailhandel, horeca, openbare voorzieningen, sociaal culturele voorzieningen en bedrijventerrein. Voor heel Nederland is het gemiddelde 9%. De oppervlakte bos en open natuurlijk terrein is voor Nederland gemiddeld 12%; voor Utrecht is dit 14%. Utrecht komt daarmee op de vierde plaats na Drenthe (17%), Gelderland (22%) en Noord Brabant (17%).  

Provincie Utrecht heeft relatief weinig open natuurlijk terrein per inwoner

Uit CBS-cijfers blijkt dat de verhouding open natuurlijk terrein (zowel ‘nat’ als ‘droog’) per inwoner in de provincie Utrecht uitkomt op 0,016. Gemiddeld in Nederland is deze verhouding 0,039 ha/inw. De provincies Drenthe (0,092), Friesland (0,059) en Flevoland (0, 057) scoren het gunstigst. De provincies Noord Holland (0,011) en Zuid Holland (0,06) scoren ongunstiger dan Utrecht.

De rol van groen bij het bevorderen van biodiversiteit in de stedelijke omgeving

Vanuit wetenschappelijk perspectief (onder andere de ecologie) is er in de afgelopen decennia in toenemende mate aandacht gegroeid voor het thema van de biodiversiteit. Er leeft zorg dat het natuurlijke ecologische evenwicht, met name ook in stedelijke omgevingen, verder verstoord raakt door bijvoorbeeld de afname van biodiversiteit. Biodiversiteit is een graad van verscheidenheid aan levensvormen binnen een gegeven ecosysteem en wordt vaak gebruikt als indicator voor de gezondheid van dat ecosysteem. Het streven naar ecologisch evenwicht, en in het verlengde daarvan, naar biodiversiteit, is niet alleen een maatschappelijke opgave, maar ook een in de Wet Natuurbescherming verankerde opdracht voor de provincie. Om de doelstellingen van deze wet concreet te maken heeft de provincie Utrecht in 2017 een beleidskader en natuurvisie opgesteld. Hierin worden internationale verplichtingen op het vlak van bescherming van biologische diversiteit concreet gemaakt. Het stoppen van de teruggang van de biodiversiteit heeft in de visie prioriteit.

Aanleg van ‘biodiversiteitstimulerend’ groen in opkomst

Een voorbeeld van ‘biodiversiteitstimulerend groen’ vormen de zogenaamde Tiny Forests. Dit zijn dichtbegroeide, inheemse ‘bossen’ in een stedelijk gebied ter grootte van een tennisbaan. Het concept van de Tiny Forests komt uit Japan van waaruit men in stedelijke gebieden ‘kleine wildernissen’ ging creëren in samenwerking met lokale groeperingen. In Nederland zijn er inmiddels diverse Tiny Forests gecreëerd en voert IVN er samen met de Wageningse Universiteit onderzoek naar uit. Er wordt gekeken hoe Nederlandse inheemse soorten reageren op deze dichte manier van aanplanten. De Tiny Forests stimuleren de biodiversiteit en zorgen daarnaast volgens IVN voor een verbetering van de luchtkwaliteit, minder hittestress in de stad, betere waterhuishouding, 30 keer betere stof- en geluidsreductie, tot 30 keer betere CO2-absorptie en afhankelijk van de beplanting ook een oogst van allerlei soorten noten en fruit. De gemeente Utrecht beschikt al over twee tiny forests en gaat er in de toekomst nog meer ontwikkelen.

 

1   De voorraad ‘bodem’ is opgebouwd uit de indicatoren ‘humane spoedlocaties bodemsanering’, ‘spoedlocaties voorkoming van verspreiding’, ‘ecologische spoedlocaties’, verhard oppervlak, vermesting door stikstof en vermesting (depositie en mest) door fosfaat houdend afval (mest).
2   De voorraad ‘water’ is opgebouwd uit de indicatoren ‘chemische toestand’, ‘ecologische kwaliteit’, ‘emissies stikstof’, ‘emissies fosfor’ en ‘drinkwaterkwaliteit’.
3   De voorraad ‘natuur & landschap’ is samengesteld uit de indicatoren ‘openbaar groen’, ‘recreatief binnenwater’, ‘bos en natuurlijk terrein’, ‘soortenrijkdom’ en ‘rode lijst soorten’.
4   Telos (2017); Nationale monitor duurzame gemeenten 2017.

Databank

In de databank vindt u ondere andere de indicatoren:

  • Opp natuur
  • Opp bos
  • Opp open natuurlijk terrein
  • Opp nieuwe natuur
  • Aantallen spoedlocaties bodemverontreiniging

Meer weten?

U bent hier