Geestelijk welzijn

U bent hier

Geestelijk welzijn

Groen heeft positieve werking op het geestelijk welzijn

Maatschappelijke opgave

Hoe kunnen we het groen in en om de stad zo optimaliseren dat het ook bijdraagt aan het geestelijk welzijn van burgers?

Het zich verbonden kunnen voelen met ‘groen’ wordt door steeds meer wetenschappers (*) gezien als een belangrijk ingrediënt van het geestelijke welzijn. Omgevingspsychologen grijpen daarbij onder andere terug op concepten als ‘mens-natuur-interacties’, ‘impact van de fysieke leefomgeving op het individu’ en de ‘onweerstaanbare aantrekkingskracht van de natuur op de mens’. Ook blijkt uit recent onderzoek van de Universiteit Utrecht en het NIVEL dat er minder zelfdodingsgevallen voorkomen in gemeenten met veel openbaar groen. Naast contact met de natuur, speelt ook de dimensie van contact met elkaar; de natuur nodigt ook uit om samen te wandelen, ontspannen, sporten en spelen en heeft in die zin ook een belangrijke samenzijn functie. Deze functie is eveneens bevorderend voor het geestelijk welzijn.

* Zie bijvoorbeeld Bell, e.a. (2001), Environmental psychology. Berg,van den e.a. (2016). Whyviewing nature is more fascinating and restorative than viewing buildings. Bezemer, M. (2018) IntoGreen.

 

Wat weten we over groen in relatie tot het geestelijk welzijn?

Groen zorgt voor herstel van stress

Volgens de Gezondheidsraad (2017) helpt ‘groen’ bij herstel van stress en aandachtsmoeheid en zo bij het ontstaan van chronische stress. Chronische stress speelt een belangrijke rol in het ontstaan en beloop van ernstige, veel voorkomende lichamelijke en psychische aandoeningen en gezondheidsklachten. Volgens de GGDRU heeft 4,8% van alle Utrechters tussen de 19 en 65 jaar een hoog risico op een angststoornis of depressieve klachten. Gemeenten Nieuwegein (7,9%), Vianen (7,8%) en Utrecht (7,2%) scoren relatief ongunstig. Gemeenten Wijk bij Duurstede (0,7%), Bunnik (1,2%) en Renswoude (2,3%) scoren relatief gunstig.

Groen stimuleert gezonde spelontwikkeling bij kinderen

Een groene leefomgeving is volgens GGD- deskundigen van groot belang voor de ontwikkeling van kinderen. Enerzijds omdat kinderen vaker enl anger buiten spelen als er groen en natuurlijke speelplaatsen in de buurt zijn en jongeren in de leeftijd tussen de 12-17 jaar vaker aan de beweegnorm voldoen als er meer groen in hun woonomgeving is (GGD Hollands Midden). Anderzijds biedt groen in de directe omgeving van kinderen ook mogelijkheden om hen vertrouwd te maken met de waarden van natuur en duurzaamheid.

Groen bevordert participatie in de sociale omgeving

Bewegen in de buitenlucht is ook van belang voor het kunnen participeren in de sociale omgeving en het onderhouden van sociale contacten. Dit draagt bij aan het voorkomen van isolement en mogelijke depressies. (GGD Hollands Midden) In de provincie Utrecht is volgens de GGDRU gemiddeld 8% van de 65+-ers ernstig eenzaam. Relatief de meeste eenzame ouderen wonen in Utrecht (12%), Soest (11%), De Ronde Venen en Baarn (10%). Relatief de minste eenzame ouderen wonen in Bunschoten, Renswoude en Woudenberg (6%). Overigens stelt het RIVM in haar toekomstverkenningen (2017) dat zowel het aantal ouderen in de toekomst toeneemt, als hun levensverwachting in goed ervaren gezondheid. Dat maakt investeren in ‘seniorvriendelijk’ groen van groot toekomstig belang.

Active ageing versus kwetsbaar ouderdom

Het RIVM spreekt in haar toekomstverkenningen over twee soorten ouderen: de ouderen in het stadium van 'active ageing', waarin zij nog mobiel en ondernemend zijn. Daarna volgt de fase van het kwetsbare ouderdom. Kwetsbare ouderen zijn meer aangewezen op hun directe woonomgeving, hun actieradius is sterk afgenomen. Zowel binnen als buiten de woning vraagt dit volgens het RIVM om een aanpassing van de leefomgeving, bijvoorbeeld door ouderen -en dementievriendelijk te bouwen.

Bron: RIVM, Toekomstverkenning 2018

Welke groenopgaven kunnen we benoemen?

Zorgen voor voldoende ‘speelgroen’ voor kinderen

Groene schoolpleinen en speeltuinen leveren een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen. Deskundigen verwijzen hierbij naar de ruimte voor vrij spel en creativiteit, wat positieve effecten heeft op het zelfvertrouwen van kinderen en de ontwikkeling van vaardigheden als abstract denken. Volgens GGD Hollands Midden hebben verschillende scholen en speeltuinverenigingen al laten zien dat het creëren van natuurlijke speelplaatsen niet moeilijk hoeft te zijn: op steeds meer schoolpleinen en speeltuinen in Nederland prikkelen bomen, struiken en moestuinen inmiddels de kinderfantasie. Ook stelt GGD Hollands Midden dat een groene woonomgeving niet direct hoeft te betekenen dat er een park of stuk bos aanwezig moet zijn. De aanleg vangroen hoeft volgens haar niet in strijd te zijn met de wens compact te bouwen. Pleintjes met daaromheen gebruiksgroen kunnen al voldoende zijn.

Zorgen voor voldoende ‘rust- en ontmoetingsgroen’ voor jong en oud

Naast het zorgen voor voldoende bewegingsgroen voor jongeren en volwassenen, is het ook van belang om bezoekers de gelegenheid te geven om uit te rusten en elkaar te ontmoeten. Hierbij kan gedacht worden aan bankjes om van het uitzicht te genieten, te lezen, uit te rusten en elkaar te ontmoeten.

U bent hier