Ecologisch evenwicht

U bent hier

Ecologisch evenwicht

Groen draagt bij aan een beter ecologisch evenwicht

Maatschappelijke opgave

Hoe kan het groen in stedelijke gebieden optimaal bijdragen aan ecologisch evenwicht en biodiversiteit?

Vanuit wetenschappelijk perspectief (onder andere de ecologie) is er de afgelopen decennia in toenemende mate aandacht voor het thema biodiversiteit. Er zijn zorgen dat het natuurlijke ecologische evenwicht, met name ook in stedelijke omgevingen, verder verstoord raakt door bijvoorbeeld de afname van biodiversiteit. Biodiversiteit is een graad van verscheidenheid aan levensvormen binnen een gegeven ecosysteem en wordt vaak gebruikt als indicator voor de gezondheid van dat ecosysteem.

Wat weten we over groen in relatie tot biodiversiteit in de stad?

Aandacht voor duurzame instandhouding in stedelijke leefgebieden

De Provincie Utrecht onderscheidt in haar beleidskader en natuurvisie verschillende leefgebieden (zoals rivierengebied, grote wateren, moeras, bos, zandgroeves). Ook het stedelijk leefgebied wordt onderscheiden. ‘Groene’ aandachtsgebieden hierin zijn onder andere gazons en bermen in de openbare ruimte. Deze kunnen benut worden voor bloemrijke stroken. Ook kan hier gefaseerd gemaaid worden zodat niet alle vegetatie in één keer verwijderd wordt. Er blijft hier en daar wat gras staan waarin insecten kunnen schuilen en eten en planten zaad kunnen zetten.

Provinciale maatregelen

Maatregelen voor de duurzame instandhouding van de Utrechtse ‘aandachtssoorten’ die de provincie in het algemeen voorstaat met betrekking tot het stedelijk leefgebied zijn:

  • Behoud en herstel van broedmogelijkheden voor soorten die nestelen op en nabij gebouwen (zoals gierzwaluwen en mussen).

  • Behoud en herstel van verblijfplaatsen van vleermuizen op, aan en in gebouwen.

  • Creëren van stapelmuren. In en op stapelmuren kunnen planten worden aangebracht en bloemen gezaaid, die net als in een gewone tuin het hele jaar door kunnen bloeien. Een stapelmuur wordt ook gezien als een tuin aan een muur. Stapelmuren kunnen verschillende dieren (insecten, egels, salamanders) huisvesten en zijn gunstig voor mossen en muurplanten.

  • Gefaseerd maaien.
  • Omvormen van delen van strakke gazons en bermen tot bloemrijke stroken.

  • Behoud en herstel van geschikte muren voor muurplanten, mossen en korstmossen bij restauratiewerkzaamheden. Ook nieuwe muren kunnen (deels) geschikt gemaakt worden als groeiplaats voor deze planten.

  • Instandhouden van oude biotopen (dijken, bunkers, kribben, kerken, kastelen, oude muren, begraafplaatsen) en zorgen voor instandhouding mossen en korstmossen op de biotoop (vrijhouden van overwoekering, aangepaste werkwijze bij restauratie en schoonmaken).

  • In stand houden van open zandige en lemigeplekken.

  • Aanleg bijenhotels stimuleren.

  • Stimuleren van natuurlijke elementen in particuliere tuinen.

Kaart 3: Ambitie van de Provincie Utrecht: Vergroten van de stedelijke natuurbeleving

Bron: Provincie Utrecht 2018. Bij het realiseren van deze ambitie wil de provincie overwegend een ondersteunende rol spelen voor de gemeenten: meedenken en kennis ter beschikking stellen.

 

Duurzame landbouw bevordert biodiversiteit

De Natuur- en Milieufederatie Utrecht (NMU) stelt vast dat de biodiversiteit ook in het landelijk gebied afneemt als gevolg van schaalvergroting en monoculturen. Natuurgebieden lijden volgens de NMU onder vermesting en verzuring door uitstoot van stikstof en ammoniak uit mest.Verlaging van waterpeilen voor de landbouw leidt tot verdroging in natuurgebieden en bodemdaling in veenweidegebieden. Meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen hebben effect op de waterkwaliteit en het waterleven. Duurzame landbouw kan volgens de NMU de negatieve impact op onder andere de biodiversiteit tegengaan.

Welke groenopgaven kunnen we benoemen?

Aansluiten op de provinciale natuurvisie

Voor het bevorderen van de biodiversiteit kan gebruik gemaakt worden van de provinciale natuurvisie en beleidskaders. De door de provincie onderscheiden maatregelen voor duurzame instandhouding kunnen lokaal worden opgepakt en gestimuleerd.

Aanleggen van ‘biodiversiteits- stimulerend’ groen

Een voorbeeld hiervan vormen de zogenaamde Tiny Forests (zie kader), kleine ‘bossen’ in een stedelijk gebied ter grootte van een tennisbaan. De Tiny Forests stimuleren de biodiversiteit en zorgen daarnaast volgens IVN voor een verbetering van de luchtkwaliteit, minder hittestress in de stad, betere waterhuishouding, 30 keer betere stof- en geluidsreductie, tot 30 keer betere CO2- absorptie en afhankelijk van de beplanting ook een oogst van allerlei soorten noten en fruit. In de gemeente Utrecht zijn momenteel twee tiny-forest initiatieven, namelijk die in de Cremerstraat en in Terwijde.

Opkomst van Tiny Forests
Tiny forests zijn dichtbegroeide, inheemse ‘bossen’ in een stedelijk gebied, ter grootte van een tennisbaan. Het concept komt uit Japan van waaruit men in stedelijke gebieden kleine wildernissen’ ging creëren in samenwerking met lokale groeperingen. In Nederland zijn er inmiddels diverse Tiny Forests gecreëerd. IVN-natuureducatie voert hier samen met de Wageningse Universiteit onderzoek naar uit. Er wordt gekeken hoe Nederlandse inheemse soorten reageren op deze dichte manier van aanplanten.
Bron: IVN, 2018
 

 

U bent hier