Cultuur

U bent hier

Cultuur

Utrechters op de derde plaats waar het gaat om culturele participatie

Inwoners uit de provincie Utrecht besteden gemiddeld 349 uur per jaar aan culturele participatie; van ‘passieve’ consumptie van cultuurgoederen, tot het bezoeken van culturele instellingen en het ‘actief’ zelf (helpen) produceren van kunst- en cultuuruitingen. Dit blijkt uit onderzoek van de Boekmanstichting.1 Meer uren worden gemiddeld besteed door inwoners van Noord Holland (399 per jaar) en Zuid Holland (356 uur per jaar).  Opvallend uit de landelijke cultuurparticipatie is een relatief groot aandeel filmbezoeken in de provincie Groningen en  podiumkunsten in Gelderland.

Gemiddelde afstand tot bibliotheek (2017)

Ontwikkeling gemiddelde afstand tot bibliotheek (2012 - 2017)

Positieve trends erfgoed provincie Utrecht

De provincie Utrecht telt 5.724 rijksmonumenten, bestaande uit ruim 6.900 objecten.2 Hieronder worden  onder andere monumentale kerken en buitenplaatsen, parken en fabrieken, forten en grenspalen gerekend. Ten opzichte van 2014 is de monumentenportefeuille van de provincie Utrecht in 2018 met 4,7% gegroeid. Voor het eerst is hier een nieuwe categorie in meegenomen: archeologische rijksmonumenten. Deze monumenten vallen onder de verantwoordelijkheid van het Rijk, maar vanwege hun belang en grote kwetsbaarheid vindt de provincie Utrecht het belangrijk om inzicht te hebben in de staat waarin deze objecten verkeren. De monumentenportefeuille zal nog verder toenemen door de toevoeging van de voormalige gemeenten Leerdam en Zederik. Analyses in de erfgoedmonitor laten voornamelijk  positieve trends zien. Zo is het aandeel objecten dat in matige tot slechte staat verkeert afgenomen (25% in 2014 naar 20% in 2018), is er minder leegstand  (van 8% in 2014 naar 5% in 2018) en is het aandeel herbestemde objecten toegenomen (van 35% in 2014 naar 40% in 2018). 

Kosten onderhoud erfgoed stabiel gebleven

Veel monumenten vereisen sterke expertise en geld om deze in goede staat te krijgen en te houden. De grootste kostenpost in onderhoud ligt in de categorie kastelen, buitenplaatsen en landgoederen (61 miljoen) en kerkelijke gebouwen (39,5 miljoen). De grote restauratieopgave bij de buitenplaatsen komt met name door de matige staat van het groen en van kleine objecten, zoals beelden, bruggen en tuinmuren. Ondanks de toename van het aantal rijksmonumenten, is de totale onderhoudskosten met 222 miljoen constant ten opzichte van 2014. Dit is onder andere het resultaat van verbetering van de gebruikte methodiek.

Bibliotheek als nieuwe maatschappelijke ontmoetingsruimte

Waar men vroeger naar de bibliotheek ging om een boek te lenen, kan men er tegenwoordig voor veel meer terecht. In de huidige bibliotheek kan men scholieren in kleine groepjes zien samenwerken, opa’s hun kleinkinderen zien voorlezen en jonge vrijwilligers lesgeven aan digibete senioren. De bibliotheek is een multifunctionele voorziening aan het worden, waarin het uitlenen van boeken slechts één van de faciliteiten is3. De bibliotheek beoogt ook een rol te vervullen bij het voorkomen van eenzaamheid.4 Om al deze kernfuncties uit te voeren werken bibliotheken gemiddeld met 13 verschillende partners samen. Veel voorkomende partners zijn gemeenten (97%) en basisscholen (95%), maar ook de Stichting Lezen & Schrijven (84%)5.

Culturele participatie per provincie naar sector in uren 

Bron: www.boekman.nl

Van lenen papieren boek naar e-bookaccount

Het aantal uitleningen van papieren boeken loopt al jaren sterk terug6. Het aantal bibliotheekleden met een e-bookaccount daarentegen is in alle provincies toegenomen. In de provincie Utrecht is het aantal leden met een e-bookaccount gestegen van 8% in 2015 naar 11% in 2016. Utrecht neemt hiermee de tweede plaats in, na Groningen. In totaal zijn in 2016 binnen de provincie Utrecht 1.481.000 bibliothecaire materialen vervoerd. In de bibliotheekwet staat beschreven dat de openbare bibliotheken dienen deel te nemen aan interbibliothecair leenverkeer op provinciaal niveau. 

Afname aantal bibliotheken in Utrechtse regio

Het aantal fysieke bibliotheken is de afgelopen decennia in heel Nederland sterk afgenomen. In 2000 telde Nederland 542 openbare bibliotheekorganisaties, welke in 2016 gedaald zijn tot 154 (een afname van 72%). Veel kleinere bibliotheken zijn opgegaan in grotere bibliotheekinstellingen. Door deze ontwikkeling is de afstand tot bibliotheken7 in veel gemeenten binnen de provincie Utrecht toegenomen. Dit geldt voornamelijk in de kleinere gemeenten: in Montfoort (1 km in 2012 naar 6 km in 2017), in Lopik (1,3 km in 2012 naar 2 km in 2017) en in Vianen (voormalig) (1,4 km in 2012 naar 2,1 km in 2017). De provincie Utrecht kent momenteel negen bibliotheekorganisaties. Acht van de negen bibliotheken vallen onder één koepel, waarbij inwoners er terecht kunnen met één pas, er één tarief geldt en één collectiebeleid wordt gevoerd. Eén bibliotheek is zelfstandig gebleven.8

Hoogopgeleiden lezen vaker en langer

De tijd die mensen besteedden aan lezen, is in de periode 2006-2011 over de hele linie afgenomen (boeken, kranten, tijdschriften etc.), maar raakte vooral de tijdschriften en kranten. Hoogopgeleide lezers benutten (ook in 2016) meer leestijd dan laagopgeleiden. Het opleidingsverschil in lezen dat in de afgelopen decennia onveranderd is gebleven is een combinatie van een groter aandeel lezers en een langere leestijd per week.9
 

1   Bron: www.boekman.nl.
2   De Utrechtse Erfgoedmonitor 2018. De staat van de rijksmonumenten in de provincie Utrecht. Provincie Utrecht.
3   Samen bouwen aan de maatschappelijke bibliotheek. Bibliotheekvisie provincie Utrecht 2017 en verder. Provincie Utrecht. 
4   Samen bouwen aan de maatschappelijke bibliotheek. Bibliotheekvisie provincie Utrecht 2017 en verder. Provincie Utrecht. 
5   Rapportage bibliotheekstatistiek 2016, Koninklijke Bibliotheek.
6   Rapportage bibliotheekstatistiek 2016, Koninklijke Bibliotheek.
7   De gemiddelde afstand van alle inwoners in een gebied tot de dichtstbijzijnde voorziening, berekend over de (verharde) autoweg, CBS.
8   De acht bibliotheken van het provinciale bibliotheekstelsel zijn: Bibliotheek Angstel, Vecht en Venen (Stichtse Vecht, De Ronde Venen), Bibliotheek Utrecht, Bibliotheek Eemland (Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Leusden, Woudenberg), Regiobibliotheek Het Groene Hart (Montfoort, Woerden, Oudewater), RegioCultuurCentrum Idea (Bunnik, De Bilt, Soest, Zeist), Bibliotheek Lek & IJssel (Houten, IJsselstein, Lopik, Vianen (voormalig)), Regiobibliotheek Z-O-U-T (Zuid Oost Utrecht) (Renswoude, Rhenen, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede) en Bibliotheek Veenendaal (Veenendaal) (Provincie Utrecht, https://www.provincie-utrecht.nl/onderwerpen/alle-onderwerpen/bibliothek...).
9   SCP (2018); Lees: tijd. Lezen in Nederland.

 

U bent hier