Bevolkingsgroei

U bent hier

Bevolkingsgroei

Groen biedt tegenwicht aan bebouwing in stedelijke gebieden

Maatschappelijke opgave

Hoe kunnen we zoveel mogelijk groen in de openbare ruimte behouden of toevoegen als we kijken naar verwachte bevolkingsontwikkelingen in de stedelijke gebieden?

Het CBS voorspelt al sinds langere tijd twee belangrijke bevolkingstrends: die van de verstedelijking (meer mensen gaan in een stedelijke omgeving wonen) en die van de dubbele vergrijzing (mensen blijven langer leven, en het relatieve aandeel ouderen in de bevolking neemt toe). Welke ontwikkelingen in de bevolkingssamenstelling en- groei zijn van belang voor het behouden en creëren van voldoende groen in en om de stad?

Wat weten we over groen in relatie tot toename aantal (actieve) bewoners in de stad?

 

Verstedelijking leidt tot verstening

Steeds meer mensen kiezen er voor om in een (groot)stedelijke omgeving te blijven of te gaan wonen. Prognoses wijzen uit dat dit in de toekomst ook in de provincie Utrecht zal blijven plaatsvinden en dat van ‘spreiding’ van de bevolkingsgroei over het totale provinciale gebied geen sprake is. De verhouding ‘steen versus groen’ zal in dichtbevolkte gebieden dan ook een strakkere regie vragen dan elders. Utrechtse gemeenten verschillen sterk in de hoeveelheid niet bebouwde ruimte die nog binnen hun grenzen valt. Gemeenten met een relatieve hoge concentratie inwoners per vierkante kilometer zijn momenteel Utrecht (3600 inw/km2), Veenendaal (3275 inw/km2) en Nieuwegein (2620 inw/km2)*. Gemeenten met een relatief lage concentratie inwoners per vierkante kilometer zijn Renswoude (274 inw/km2), Oudewater (257 inw/km2) en Lopik (187 inw/km2).

 

*Hierbij moet opgemerkt worden dat bij sommige gemeenten (bijvoorbeeld Nieuwegein) de gemeentegrens direct om de bebouwing ligt, terwijl er bij andere gemeenten sprake is van veel landelijk gebied binnen de gemeentegrens.

Ouderen blijven langer gezond en actief

De levensverwachting van burgers stijgt van 81,5 jaar in 2015 naar bijna 86 jaar in 2040. (RIVM, VTV, 2017) Dit heeft consequenties voor woon-en groenvoorzieningen voor deze groep ouderen in de (stedelijke) samenleving; zij zullen vaker en langer de openbare (groene) ruimte blijven gebruiken. Volgens prognoses van het RIVM hebben we in 2040 op 65-jarige leeftijd nog gemiddeld 14 jaar in goed ervaren gezondheid te gaan en 16 jaar zonder beperkingen. Voor deze groep 65-plussers geldt daarnaast dat zij steeds meer beschikking krijgen over hulpmiddelen die hen in staat stellen om actief te kunnen blijven participeren in de openbare ruimte zoals scootmobiels. (RIVM, VTV, 2017)

Meer kleine huishoudens verwacht

In de periode 1990-2016 is het aantal huishoudens in Nederland twee keer zo sterk gestegen als de bevolking zelf. (CBS statline, 2017) Dit heeft gevolgen voor de concentratie woningen in de stedelijke gebieden. Méér kleine huishoudens betekent globaal méér ‘steen’ per inwoner en mogelijk minder ruimte voor groen. Redenen voor de groei van kleine huishoudens zijn onder meer de toename van het aantal echtscheidingen en het feit dat ouderen gemiddeld langer in hun eigen woning blijven wonen. De verwachting is dat het aandeel eenpersoonshuishoudens de komende jaren nog verder zal toenemen. (SCP, 2018) Voor de provincie Utrecht wordt de sterkste huishoudengroei tot 2040 verwacht in Vianen (32%), Utrecht (26%), Bunnik en Woudenberg (25%). Relatief de laagste huishoudengroei wordt verwacht in Lopik (2%), IJsselstein (1%) en Montfoort (2% krimp).

Meer inwoners betekent meer mobiliteit

Door de bevolkingsgroei in met name de stedelijke gebieden zal ook het aantal verplaatsingen toenemen. Dat betekent dat er meer ruimte voor verkeersstromen moet worden gecreëerd, wat druk legt op beschikbare ruimte voor groen. Ook moet rekening worden gehouden met een toename van gedifferentieerde soorten vervoersmiddelen zoals e-bikes, pedelecs, scootmobielen, rollators (op trottoirs) en bakfietsen. Bij de aanleg van groenvoorzieningen in de openbare ruimte moet hierop geanticipeerd worden.

Welke groenopgaven kunnen we benoemen?

 

Scherp stellen van visie op groen

Voor nieuwbouw geldt dat verder binnenstedelijk bouwen vooral het groen en natuur tussen steden beschermt en het groen in de steden onder druk zet. Dit spanningsveld vraagt om meer uitgesproken keuzes en mogelijk om afstemming met omliggende gemeenten. Bij nieuwbouwplannen en transformaties moet gekeken worden of de gewenste hoeveelheid groen voldoende gewaarborgd is.

Anticiperen op de toename van méér en langer mobiel blijvende ouderen in de openbare ruimte

Hierbij moet gedacht worden aan het borgen van verkeersveiligheid op trottoirs en fietspaden naar en binnen openbare groenvoorzieningen. Het Planbureau voor de leefomgeving (PBL, 2013) stelt dat de vergrijzing bij gaat dragen aan een gelijkmatigere spreiding van het (auto)verkeer over de dag. Daarnaast neemt echter volgens PBL door de 'vergrijzing van de mobiliteit' de verplaatsingsveiligheid af en het aantal verkeersongevallen toe.

U bent hier