Water

You are here

Water

Effecten van klimaatverandering zijn nu al merkbaar in onze leefomgeving: hogere temperaturen, nattere winters, heftigere buien, meer kans op wateroverlast, meer kans op droge zomers en hittestress in de stad. Dit heeft ook impact op gezondheid en welzijn. Steeds meer wordt het belang onderkend om bij nieuwe investeringen met deze kwetsbaarheid rekening te houden. De opgave is te bouwen aan een stedelijk gebied dat hiertegen bestand is: klimaatbestendig en waterrobuust. Door slimme toepassingen van water en groen te realiseren kan er niet alleen een klimaatbestendige, maar ook een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving gerealiseerd worden, voor nu en de toekomst.

 

Klimaatverandering: temperatuur in stedelijk gebied gemiddeld hoger

Een warmer klimaat heeft gevolgen voor de leefbaarheid in de stad en de vraag naar verkoeling en buitenrecreatie zal toenemen. Het hitte-in-de-stad of urban heat island effect (UHI) is het fenomeen dat de temperatuur in een stedelijk gebied gemiddeld hoger is dan in omliggende landelijk gebied. Door het UHI worden problemen tijdens hittegolven, zoals hittestress, verergerd. Het effect treedt met name ‘s nachts op als de warmte in de stad wordt vastgehouden en de stad onvoldoende kan afkoelen. De gezondheidseffecten hiervan zijn groot vooral bij oudere bevolkingsgroepen. Kwetsbare groepen zoals ouderen kunnen de aanhoudende hitte niet aan. Hittestress zal steeds verder toenemen, met alle gevolgen van dien.(i) Een hittegolf is een van de dodelijkste natuurrampen geworden.

 

Legenda kaarten hittestress: graden verschil met omgevingstemperatuur.

Kwaliteit drinkwater in provincie onder druk door restanten bestrijdingsmiddelen

Bestrijdingsmiddelen worden gebruikt in de landbouw, in de openbare ruimte en door particulieren. Restanten daarvan kunnen via de bodem wegspoelen en op termijn het grondwater bereiken waaruit drinkwater geproduceerd wordt. De afgelopen decennia zijn er in Nederland minder bestrijdingsmiddelen gebruikt. Desondanks worden bij een kwart van circa 200 drinkwaterwinningen in Nederland restanten van bestrijdingsmiddelen aangetroffen in het grondwater nabij de drinkwaterwinputten. Het percentage grondwateronttrekkingen voor drinkwater waar bestrijdingsmiddelen worden aangetoond in het intrekgebied in de provincie Utrecht was in 2014, 42%.(ii)

380 hectare Utrechts gebied heeft risico op wateroverlast

Als gevolg van hevige regenval kunnen bepaalde gebieden tijdelijk te maken krijgen met te veel water. In het Nationaal Bestuursakkoord Water Actueel  zijn afspraken gemaakt over het voorkomen van wateroverlast. In de provinciale waterverordeningen is hiervoor een normering opgenomen. In 2007 is met modellen en statistiek bepaald waar en hoe vaak wateroverlast gemiddeld in Utrecht voorkomt. Hierbij is rekening gehouden met klimaatverandering. De waterschappen werken aan het beperken van de wateroverlast. Dit gebeurt in het kader van de watergebiedsplannen van de waterschappen, die ongeveer eens per tien jaar worden opgesteld.  Op basis van de normen uit de waterverordeningen  kan bepaald worden welke gebieden een risico hebben op wateroverlast en hoe groot deze gebieden zijn. In 2007 ging het om totaal 1.370 hectare Utrechts gebied. Door maatregelen van de waterschappen is dit gedaald tot 380 hectare in 2016. (iii)

Nieuwe normen: Neder-Rijn- en Lekdijken komend decennium op de schop

Voor het voorkomen van overstroming in de provincie Utrecht zijn de waterkeringen langs de Neder-Rijn, Lek, Eemmeer en Eem van essentieel belang.  Deze ‘primaire waterkeringen’ voldeden in 2016 grotendeels aan de waterveiligheidsnormering. Op 1 januari 2017 is echter een wijziging van de Waterwet van kracht geworden en hebben alle primaire waterkeringen  nieuwe en een ander soort waterveiligheidsnormen gekregen. Het percentage waterkeringen dat in Utrecht voldoet aan de nieuwe waterveiligheidseisen is  door de nieuwe waterveiligheidsnormering aanzienlijk afgenomen/  Het komend decennium zullen de waterkeringen langs de Neder-Rijn en Lek grotendeels versterkt worden. 

Toelichting bij de kaart: De kaart geeft een inschatting van de snelheid en diepte van een overstroming in onze provincie bij een dijkdoorbraak langs de Nederrijn/Lek of vanuit de Eem/het Eemmeer. Overstromingen vanuit regionale wateren zijn op deze kaart niet meegenomen.

Waterkwaliteit in de provincie Utrecht

In de Provincie Utrecht bevinden zich 57 grotere wateren in vier waterschapsgebieden. De waterkwaliteit van deze oppervlaktewaterlichamen wordt gemeten in het kader van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De wateren die de provincie als KRW-oppervlaktewaterlichaam heeft aangewezen hebben elk minstens 10 km2 afvoergebied of 50 hectare wateroppervlak. De waterkwaliteit wordt beoordeeld op biologie (waterplanten, macrofauna, algen, vis), ecologie-ondersteunende parameters (zuurstofgehalte, zuurgraad, zoutgehalte, temperatuur, meststoffen e.d.) en chemie (teerachtige stoffen, zware metalen, bestrijdingsmiddelen).(iv) De afgelopen jaren zijn veel KRW-maatregelen uitgevoerd en in een aantal waterlichamen zien de waterbeheerders flinke vooruitgang. Dit komt momenteel nog niet helemaal tot uiting in de beoordelingssystematiek van de KRW. Er wordt nu gekeken of de Europese lidstaten meer handvatten kunnen krijgen voor een onderbouwde fasering. Daarnaast wordt het verder uniformeren van beoordelingsmethoden en watersysteemanalyses van belang geacht om een meer representatief beeld te krijgen.

Zwemwater provincie algemeen van goede kwaliteit

Waterkwaliteit is ook van belang voor de zwemwateren in Utrecht. Daar gaat het goed mee. Van de 27 zwemgelegenheden hebben 17 een uitstekende kwaliteit. De anderen scoren goed of aanvaardbaar (1). Er is ook één zwemwater dat slecht scoort, maar daarvoor wordt onderzocht of deze kan worden verbeterd.  Natuurlijke omstandigheden spelen hierbij een belemmerende rol.

(i) http://www.deopenbareruimte.nu/nieuws/hittestress-onderschat-probleem/
(ii) Bron RIVM analyse van gebiedsdossiers. In 2017 worden nieuwe gebiedsdossiers vastgesteld.
(iii) Bron: waterschappen
(iv) De gegevens van de oppervlaktewaterlichamen uit heel Nederland zijn beschikbaar via het Waterkwaliteitsportaal van het Informatiehuis Water.

 

You are here